O możliwościach magazynowania nowych paliw, obowiązkach dotyczących tworzenia i magazynowania zapasów gazu ziemnego oraz możliwościach infrastrukturalnych zwiększania zapasów magazynowanych paliw rozmawiamy z Panem Janem Rajchelem, Prezesem Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych

RARS w magazynach przechowuje paliwa bez dodatku biokomponentów. Czy Agencja planuje w przyszłości magazynować blendowane paliwa?

Sposób magazynowania paliw w przyszłości uzależniony będzie od postępujących trendów w zakresie rozpowszechniania się paliw ekologicznych, wymogów prawnych i dozoru technicznego dla tych paliw, a także możliwości operacyjnych przechowawców, którym zlecamy magazynowanie za pasów agencyjnych.

W miarę rozwoju technologii wytwarzania paliw syntetycznych (ty- pu drop-in), kompozycji paliw RNFBO, a także elektropaliw pojawi się konieczność przechowywania tych paliw. Jakie problemy są z tym związanie?

Proces dekarbonizacji gospodarki, w szczególności transportu jest bacz nie obserwowany przez Agencję. Paliwa nowej generacji, powstające przy udziale energii odnawialnej, wraz z  postępem technologicznym oraz odchodzeniem od paliw kopalnych stają się pewną alternatywą dla tradycyjnych paliw ropopochodnych. Na dzień dzisiejszy koszty produkcji tych paliw są jednak znacznie wyższe od produkcji paliw z przerobu ropy naftowej. Nie ulega jednak wątpliwości, że w miarę zaostrzania wymogów związanych z zero emisyjnością go spodarki oraz nowymi technologiami wytwarzania tych produktów, sprzedaż paliw ekologicznych będzie stopniowo wzrastać.

W miarę upowszechniania się nowych rodzajów paliw pojawi się konieczność zapewnienia odpowiednich instalacji dla separacji i produkcji paliw nowej generacji, co będzie wiązać się z dodatkowymi kosztami.

Zakładamy jednak, że proces ten będzie przebiegał powoli i przechowawcy stopniowo będą dostosowywać swoją infrastrukturę magazynową, przesyłową, czy wydawczą do wzrastającego popytu na nowe paliwa.

Przedsiębiorcy, z którymi współpracujemy w zakresie magazynowania zapasów agencyjnych dostrzega ją te ryzyka.

Czy wspomniane paliwa będą mieściły się w obszarze zainteresowań Agencji?

Paliwa ekologiczne, zwłaszcza stanowiące alternatywę dla oleju napędowego i benzyny silnikowej, czy paliwa lotniczego, znajdują się w obszarze za interesowania Agencji. Przypomnę tylko, że nadrzędnym celem istniejącego systemu zapasów interwencyjnych jest konieczność zabezpieczenia paliw dla celów utrzymania funkcjonowania gospodarki w określonym czasie w sytuacji kryzysowej. Jeżeli gospodarka będzie w coraz większym stopniu wykorzystywała paliwa ekologiczne, to te paliwa powinny być również objęte systemem zapasów interwencyjnych.

Zgodnie z doniesieniami prasowy mi zadanie tworzenia i utrzymywania strategicznych zapasów gazu ziemnego od 1 października 2025 r. przejmie Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych. Jakie problemy wiążą się z tym procesem?

Nowe zadanie w obszarze gazowym traktujemy jako szczególne wyróżnienie naszej działalności w zakresie bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Od 2022 roku Agencja utrzymuje znaczące ilości zapasów gazu ziemnego, które stanowią majątek Skarbu Państwa. Uwzględniając nasze dotychczasowe doświadczenia nie dostrzegamy większych problemów z wdrożeniem systemu zapasów strategicznych gazu ziemnego, gdyż model proponowany przez ustawodawcę będzie zbliżony do modelu obowiązującego w obszarze paliw i ropy naftowej, co umożliwia nam wykorzystanie dobrych praktyk organizacyjnych wypracowanych latami w sektorze paliw płynnych i ropy naftowej.

Mając na uwadze, że rok gazowy rozpoczyna się od 1 października br., kluczową kwestią będzie termin wejścia w życie znowelizowanej ustawy o zapasach, uwzględniając konieczność przeprowadzenia procesu od kupienia od podmiotów zapasów obowiązkowych gazu ziemnego, za warcie stosownych umów, wprowadzenie do obiegu prawnego wzorów deklaracji w zakresie opłaty gazowej oraz przeszkolenie przedsiębiorców.

Agencja przygotowuje się do wdrożenia pełnego systemu zapasów strategicznych gazu ziemnego od kilku miesięcy. Oczywiście nie znamy ostatecznego kształtu ustawy. Niemniej wy daje się, że projektowana rola Agencji oraz jej zadania nie powinny ulec zmianie w schemacie proponowanym przez Ministerstwo Przemysłu, które będzie nadzorowało Agencję również i w tym obszarze. Jesteśmy w bieżącym kontakcie z ustawodawcą w tym zakresie

Czy gaz, podobnie jak olej napędowy czy benzyna, również będzie przechowywany w kawernach solnych?

Gaz ziemny, którym dysponuje Agencja magazynowany jest zarówno w kawernach solnych jak również w magazynach wykorzystujących wy eksploatowane złoża gazu ziemnego.

Jak duże zapasy paliw i ropy naftowej ma obecnie Polska? Czy RARS widzi konieczność ich zwiększenia w związku z sytuacją na światowym rynku energetycznym?

Obecnie stan zapasów interwencyjnych paliw i ropy naftowej znajduje się powyżej poziomu ustawowego. Staramy się pozyskiwać pojemość magazynową dla zwiększania zapasów, co przełoży się na dodatkowy bufor bezpieczeństwa. Bieżąca sytuacja geopolityczna, związana z wojną w Ukrainie jest dzisiaj wyjątkowo niepewna, dla tego też staramy się zwiększać zapasy Agencji na tyle na ile jest to możliwe.

Czy Polska dysponuje wystarczającą infrastrukturą, aby móc zwiększyć zapasy ropy naftowej i paliw?

Jest to trudne pytanie. Według na szych informacji otrzymywanych od przedsiębiorców, uwzględniając wielkość nominalną krajowych pojemności magazynowych, rynek wydaje się zbilansowany popytem i podażą. Jednak z perspektywy powiększania zapasów interwencyjnych paliw Agencja dostrzega od kilku lat deficyt pojemności pod potrzeby zapasowe, pomimo niewielkiego wzrostu pojemności magazynowych na krajowym rynku.

Stopniowe wycofywanie się gospodarek unijnych, w tym Polski, z konsumpcji tradycyjnych węglowodorów, dodatkowe obowiązki związane z rozliczaniem emisji CO2 , wprowadza nie handlu emisjami na kolejne sektory, istotnie ograniczają skłonność do inwestycji magazynowych.

Pomimo popytu na usługi magazynowania, uzyskanie kredytowania pod inwestycje jest coraz trudniejsze.

Niepewność przedsiębiorców potęgują również działania zbrojne w Ukrainie. W ślad za dużą niepewnością geopolityczną, prawną i finansową na stępują procesy blokowania wolnych pojemności magazynowych.

Wymienione czynniki powodują, że następuje osłabienie skłonności krajowych przechowawców do rozbudowy parku magazynowego, którzy koncentrują się bardziej na obszarze operacyjnym.

Agencja, podobnie jak przedsiębiorcy, ma trudności w pozyskaniu odpowiednich pojemności magazynowych pod swoje plany zakupowe. Pomimo tego prognozujemy zwiększanie zapasów agencji w ciągu najbliższych lat, w związku z zakładanym spadkiem konsumpcji paliw trakcyjnych.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę na to, że Ministerstwo Przemysłu zaproponowało w procedowanej nowelizacji ustawy o zapasach zmniejszenie w latach 2025–2027 obowiązku zapasowego przedsiębiorców o 8 dni, co powinno pomóc Agencji w pozyskiwaniu pojemności magazynowych pod własne zapasy.

Korzystając z okazji chciałbym za prosić przechowawców do wspólne go budowania bezpieczeństwa paliwowego kraju poprzez nawiązanie współpracy z Agencją w obszarze magazynowania paliw.

Zapraszamy na stronę Agencji do zapoznania się z warunkami współpracy w obszarze magazynowania paliw.

Wywiad ukazał się w wydaniu 2/2025 „Paliwa Płynne”